Kỹ thuật nuôi hiện đại nâng cao phúc lợi cá tra: vaccine, nước và mật độ

Áp dụng các biện pháp nuôi cá tra hiện đại không chỉ bảo vệ sức khỏe cá mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường cao cấp.

Tại sao phúc lợi cá tra trở thành yếu tố quyết định

Trong bối cảnh người tiêu dùng châu Âu và Bắc Mỹ ngày càng yêu cầu tiêu chuẩn đạo đức cao, phúc lợi động vật đã trở thành tiêu chí quan trọng khi lựa chọn nguồn cung thủy sản. Nghiên cứu mới của dự án DeltaVax (2024‑2027), do Chính phủ Hà Lan tài trợ, đã chứng minh rằng việc cải thiện môi trường nuôi và áp dụng vaccine có thể tăng tỷ lệ sống lên tới 15% và giảm nhu cầu dùng kháng sinh đáng kể.

Mật độ nuôi tối ưu

• Đề xuất duy trì 30‑40 con/m² – mức độ cho phép cá phát triển mà không gây căng thẳng.
• Tránh mật độ cao gây tăng hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và làm giảm tốc độ tăng trưởng.
• Giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh như Edwardsiella ictaluri và Aeromonas hydrophila.

Quản lý chất lượng nước

Kiểm tra các chỉ tiêu (oxy hòa tan, nồng độ amoniac, nitrit, độ đục) ít nhất hai lần mỗi tuần, tốt nhất là hàng ngày. Các biện pháp hỗ trợ:

• Áp dụng công nghệ biofloc hoặc bổ sung men vi sinh để ổn định hệ vi sinh và giảm phụ thuộc vào hoá chất.
• Vệ sinh bùn đáy ao định kỳ, ngăn ngừa tích tụ chất hữu cơ và phát sinh khí độc như hydrogen sulfide.

Tiêm vaccine – bước chuyển đổi quan trọng

Thử nghiệm của DeltaVax cho thấy việc tiêm phòng cho cá tra giống chống lại các bệnh vi khuẩn chính giúp:

• Tăng tỷ lệ sống lên tới 12‑15%.
• Giảm nhu cầu sử dụng kháng sinh tới 30%.
• Xây dựng mô hình nuôi bền vững, an toàn cho người tiêu dùng.

Giảm stress trong giai đoạn thu hoạch và vận chuyển

Những cải tiến thực tiễn bao gồm:

• Sử dụng lưới mềm, giảm thời gian cá tiếp xúc với không khí.
• Áp dụng quy trình gây choáng điện hoặc gây choáng trên băng chuyền cho cá xuất khẩu sang EU, nhằm giảm căng thẳng và cải thiện cấu trúc thịt.
• Thực hiện giết mổ nhân đạo – tránh các phương pháp cắt tiết không gây choáng, giảm đau đớn cho cá.

Thị trường và tiềm năng kinh tế

Theo đại diện dự án DeltaVax, Joe Pearce, nhu cầu tiêu thụ cá tra nuôi theo tiêu chuẩn phúc lợi đang tăng mạnh tại các thị trường phương Tây. Dù hiện tại chưa có quy định bắt buộc trong ASC hay GLOBALG.A.P., các nhà bán lẻ châu Âu và Bắc Âu đã bắt đầu yêu cầu chứng nhận phúc lợi cho sản phẩm.

Việt Nam chiếm hơn 90% kim ngạch xuất khẩu cá tra toàn cầu. Năm 2024, giá trị xuất khẩu đạt 2 tỷ USD, tương đương 20% tổng kim ngạch thủy sản. Nghiên cứu cho thấy người tiêu dùng sẵn sàng trả mức giá cao hơn (khoảng 10‑15%) cho cá tra có chứng nhận phúc lợi, mở ra cơ hội tăng lợi nhuận cho người nuôi.

Hợp tác Việt Nam – Hà Lan

Hai nước đã hợp tác hơn 50 năm, trong đó có Thỏa thuận Đối tác Chiến lược (SPA) về an ninh lương thực và nông nghiệp bền vững. Các sáng kiến chung tập trung vào:

• Cải thiện điều kiện nuôi và sức khỏe động vật.
• Giảm tác động môi trường.
• Tăng giá trị chuỗi cung ứng thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Áp dụng các tiêu chuẩn phúc lợi cao hơn không chỉ đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng mà còn tạo dựng niềm tin, nâng cao khả năng cạnh tranh lâu dài.

Thu Thảo