Nội dung chính
Mỹ thực hiện chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối” tại Caracas chỉ trong 30 phút, nhằm đạt ba mục tiêu chiến lược: kinh tế, quân sự và chính trị.
Vào ngày 3/1/2026, lực lượng đặc nhiệm Delta Force, được hỗ trợ bởi hơn 150 máy bay từ 20 căn cứ, đã nhanh chóng vô hiệu hoá hệ thống phòng không của Venezuela và đưa Tổng thống Nicolás Maduro cùng phu nhân Cilia Flores lên tàu sân bay USS Iwo Jima để đưa về New York xét xử.
Mục tiêu kinh tế: Kiểm soát trữ lượng dầu khổng lồ
Theo TASS, Venezuela sở hữu khoảng 303 tỷ thùng dầu, chiếm gần 18% trữ lượng toàn cầu, trong đó phần lớn là dầu nặng tại vành đai Orinoco. Tuy nhiên, sản lượng hiện tại chỉ khoảng 860.000‑1 triệu thùng/ngày do quản lý yếu kém và lệnh trừng phạt quốc tế.[1]
Trump đã tuyên bố sẽ “lấy ra lượng tài nguyên khổng lồ từ dưới đất” và giao cho các công ty Mỹ tái thiết hạ tầng dầu mỏ, đồng thời giảm phụ thuộc nhập khẩu năng lượng của Hoa Kỳ. Các nhà phân tích như Paasha Mahdavi (Đại học California) cảnh báo rằng dầu Venezuela là “dầu bẩn” với chi phí tinh chế cao, có thể mất hàng thập kỷ mới đạt lại mức đỉnh 3,5 triệu thùng/ngày.[2]
Nhưng việc kiểm soát nguồn dầu này giúp Mỹ giảm chi phí nhập khẩu, tăng doanh thu không qua ngân sách và loại bỏ đối thủ địa chính trị như Trung Quốc và Nga, theo nhà nghiên cứu Christopher Sabatini (Chatham House).[3]
Mục tiêu quân sự: Thể hiện sức mạnh và thiết lập tiền lệ
Chiến dịch đã sử dụng F‑22, F‑35, UAV Reaper và trực thăng đặc nhiệm, đồng thời khai thác thông tin tình báo CIA từ tháng 8/2025. Theo Aviationist, quá trình vô hiệu hoá phòng không Venezuela diễn ra trong vòng 10 phút mà không có thương vong phía Mỹ.[4]
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine mô tả đây là “chiến dịch đã được tập luyện nhiều tháng”, nhằm tận dụng sự yếu kém của quân đội Venezuela và thiếu đồng minh mạnh như NATO tại Ukraine.
Chiến lược gia Mick Ryan (cựu thiếu tướng Australia) cho rằng hạm đội Mỹ hiện diện ở Caribbean là “cây gậy” để ép chính quyền mới của Venezuela tuân thủ, đồng thời phá vỡ mạng lưới buôn lậu ma túy. Đây là chiến dịch lớn nhất Mỹ ở Mỹ Latinh kể từ cuộc xâm lược Panama năm 1989.[5]
Mục tiêu chính trị địa chiến lược: Xây dựng di sản và củng cố ảnh hưởng
Trump coi đây là “một trong những màn trình diễn quân sự ấn tượng nhất trong lịch sử Mỹ” và hứa sẽ tạm thời “điều hành” Venezuela, đồng thời dùng chiến dịch để gửi thông điệp răn đe tới Brazil, Chile, Colombia và các lực lượng không thân Mỹ.
Giáo sư Maurício Santoro (Đại học Rio de Janeiro) nhận định đây là sự trở lại của “ngoại giao pháo hạm” – một chiến lược dùng sức mạnh hải quân để ép buộc các quốc gia yếu hơn chấp nhận các yêu sách chính trị và kinh tế.[6]
Jim Marckwardt, cựu trung tá quân đội Mỹ và hiện là giảng viên Johns Hopkins, cho rằng Trump đang tìm cách xây dựng di sản cá nhân trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 2026, bằng cách “chiến thắng chớp nhoáng” ở Venezuela để thu hút cử tri người Mỹ Latinh tại Florida.
Đánh giá tổng thể và triển vọng
Mặc dù chiến dịch thành công về mặt kỹ thuật, nó đặt ra nhiều câu hỏi về luật quốc tế, ổn định khu vực và chi phí dài hạn. Các nhà quan sát cho rằng lợi ích kinh tế, quân sự và chính trị của Mỹ đang hội tụ tại một điểm duy nhất – kiểm soát nguồn dầu và khẳng định vị thế tại Tây bán cầu.
Trong bối cảnh nội bộ Mỹ đang chia rẽ và ủng hộ Trump có dấu hiệu sụt giảm, những hành động mạnh tay như vậy có thể là “cú hích” để tái kích hoạt nền tảng bầu cử và củng cố ảnh hưởng ở khu vực.
