Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ 1/1/2026 đã đưa giao dịch tài sản số P2P vào “điểm nóng” pháp lý.

Bối cảnh pháp lý mới

Ngày 10/1, Đại học Duy Tân hợp tác với Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam tổ chức hội thảo “Blockchain: Từ nền tảng công nghệ đến ứng dụng trong tài chính số” tại Đà Nẵng. Hơn 1.000 sinh viên, giảng viên và chuyên gia đã tham dự, tạo cơ hội thảo luận sâu về rủi ro pháp lý của giao dịch ngang hàng (P2P).

Theo ông Trần Huyền Dinh, khi Luật mới có hiệu lực, người dùng P2P có thể vô tình trở thành “mắt xích” trong rửa tiền, trốn thuế hoặc tài trợ cho hành vi phạm pháp. Hậu quả có thể bao gồm khóa tài khoản, truy thu thuế, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự dù không có ý định vi phạm.

Dữ liệu thị trường và mức độ rủi ro

Báo cáo Global Crypto Adoption Index của Chainalysis cho thấy Việt Nam liên tục nằm trong top các quốc gia có mức độ tiếp nhận tài sản mã hóa cao. Dòng vốn trong giai đoạn 2023‑2024 ước tính gần 220 tỷ USD, cho thấy quy mô giao dịch đang bùng nổ.

Quy mô lớn và tốc độ luân chuyển nhanh tạo môi trường thuận lợi cho rửa tiền và gian lận, đặc biệt khi Việt Nam vẫn còn nằm trong “danh sách xám” của FATF. Theo FATF, các quốc gia trong danh sách này cần hoàn thiện khung pháp lý để ngăn chặn tài trợ khủng bố và rửa tiền.

Giáo dục và mô hình Sandbox

PGS‑TS Nguyễn Gia Như, Hiệu trưởng Trường Khoa học máy tính và Trí tuệ nhân tạo – Đại học Duy Tân, nhấn mạnh việc đưa kiến thức blockchain và tài chính số vào chương trình đào tạo đại học là “nền tảng” để chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng, gắn nghiên cứu với thực tiễn.

Hội thảo còn giới thiệu mô hình sandbox tài sản mã hóa được cấp phép thử nghiệm tại Đà Nẵng. Sandbox cho phép sinh viên và doanh nghiệp quan sát quy trình chuyển đổi tài sản số hợp pháp, đồng thời hiểu rõ cách dữ liệu giao dịch được giám sát để đáp ứng yêu cầu tuân thủ.

Đối với nhà đầu tư và người dùng P2P, các bước thực tiễn để giảm rủi ro bao gồm:

• Kiểm tra danh tính (KYC) của đối tác trước khi giao dịch.
• Sử dụng nền tảng đã được cơ quan quản lý công nhận.
• Ghi chép đầy đủ chứng từ và lưu trữ hồ sơ giao dịch để đối chiếu khi có yêu cầu của cơ quan thuế.
• Theo dõi các thông báo pháp luật thường xuyên qua các kênh uy tín.

Áp dụng những biện pháp này không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn góp phần xây dựng môi trường tài chính số lành mạnh, bền vững cho Việt Nam.

B.Vân