Những dự báo mới cho thấy nhu cầu đồng sẽ tăng 50% tới năm 2040, trong khi nguồn cung giảm sâu, có thể gây ra khủng hoảng kim loại quan trọng cho nền kinh tế toàn cầu.

Tăng trưởng nhu cầu đồng mạnh mẽ

Theo báo cáo của S&P Global, nhu cầu đồng toàn cầu sẽ đạt 42 triệu tấn vào năm 2040, tăng 50% so với mức hiện tại. Sự bùng nổ của các công nghệ xanh, trung tâm dữ liệu và robot đang đẩy nhu cầu lên cao.

Những ngành tiêu thụ chính

• Điện khí hoá và năng lượng tái tạo: Mỗi MW năng lượng mặt trời hoặc gió cần khoảng 5‑7 tấn đồng cho dây dẫn và biến áp.
• Trung tâm dữ liệu và AI: Sự gia tăng dữ liệu và máy học đòi hỏi hàng trăm nghìn tấn đồng cho các hệ thống làm mát và nguồn cung cấp.
• Xe điện và robot: Dự báo có từ 1‑10 tỷ robot hoạt động vào 2040, mỗi chiếc yêu cầu 0,5‑1 tấn đồng.

Giá đồng đang bứt phá

Giá đồng đã tăng từ dưới 8.000 USD/tấn vào tháng 4/2025 lên hơn 13.000 USD/tấn – mức tăng hơn 60% chỉ trong vài tháng. Nguyên nhân chính bao gồm:

• Chính sách thuế quan của Mỹ gây áp lực nhập khẩu.
• Gián đoạn khai thác tại các mỏ lớn do vấn đề địa chất và môi trường.
• Đầu tư mạnh vào các kim loại quý khác (vàng, bạc, palladium) khiến dòng vốn chuyển sang đồng.

Rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu

Chỉ có sáu quốc gia sản xuất khoảng 2/3 tổng sản lượng đồng, trong đó Trung Quốc chiếm gần 40% công suất luyện kim. Sự phụ thuộc quá mức này khiến thị trường dễ bị ảnh hưởng bởi:

• Biến động chính sách thương mại.
• Rủi ro môi trường và quy định khai thác.
• Cú sốc địa chính trị tại các khu vực khai thác chính.

Những yếu tố trên có thể tạo ra thiếu hụt 10 triệu tấn đồng, gây áp lực lên mọi ngành công nghiệp từ xây dựng tới quốc phòng.

Giải pháp và triển vọng

Để giảm áp lực nguồn cung, các nhà hoạch định và doanh nghiệp có thể:

1. Đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ khai thác mới – hiện nay một mỏ mới cần trung bình 17 năm để đưa vào vận hành.
2. Phát triển tái chế đồng – các chương trình thu hồi và tái chế điện tử có thể cung cấp 5‑10% nhu cầu toàn cầu.
3. Đa dạng hoá nguồn cung bằng việc khám phá các mỏ tiềm năng ở châu Phi và châu Mỹ Latinh.

Như ông Aurian De La Noue, Giám đốc điều hành bộ phận tư vấn năng lượng và khoáng sản tại S&P Global Energy, “sự chuyển đổi xanh không chỉ cần nhiều đồng, mà còn dựa vào đồng như một yếu tố nền tảng để hiện thực hoá các mục tiêu carbon‑net‑zero”.

Thiếu hụt đồng đang biến thành rủi ro hệ thống cho nền kinh tế thế giới. Khi giá đồng bứt phá vượt 13.000 USD/tấn, các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp cần hiểu rõ xu hướng cung cầu để đưa ra chiến lược thích ứng.

Dự báo nhu cầu đồng đến năm 2040

Theo báo cáo mới của S&P Global, nhu cầu đồng toàn cầu sẽ tăng 50% so với mức hiện tại, đạt khoảng 42 triệu tấn vào năm 2040. Sự bùng nổ này được thúc đẩy bởi năm động lực chính:

• Chuyển đổi điện khí hóa: xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và lưới điện thông minh yêu cầu lượng đồng lớn hơn 3 lần so với các công nghệ truyền thống.
• Trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo: mỗi trung tâm dữ liệu tiêu thụ trung bình 200 tấn đồng mỗi năm để hỗ trợ các máy chủ và hệ thống làm mát.
• Ngành công nghiệp vũ khí và công nghệ cao: các hệ thống radar, radar phản xạ và các thiết bị điện tử quân sự đòi hỏi đồng chất lượng cao.
• Robot hình người: dự báo 1‑10 tỷ robot hoạt động vào 2040, mỗi robot chứa từ 5‑15 kg đồng.

Giảm sút nguồn cung và nguy cơ thiếu hụt

Trong khi nhu cầu đang tăng mạnh, nguồn cung dự kiến sẽ giảm, dẫn tới thiếu hụt khoảng 10 triệu tấn vào cuối thập kỷ tới. Các yếu tố gây áp lực cung:

• Giá đồng đã tăng từ hơn 8.000 USD/tấn (tháng 4/2025) lên hơn 13.000 USD/tấn do thuế quan Mỹ và gián đoạn khai thác.
• Thời gian triển khai một mỏ mới trung bình 17 năm, vì phải vượt qua các rào cản địa chất, kỹ thuật, môi trường và pháp lý.
• Sự tập trung sản xuất: 6 quốc gia cung cấp khoảng 2/3 sản lượng khai thác, trong đó Trung Quốc chiếm ~40% khả năng luyện kim toàn cầu.

Ý kiến chuyên gia

Ông Aurian De La Noue, Giám đốc Điều hành Bộ phận Tư vấn Chuyển đổi Năng lượng & Khoáng sản tại S&P Global Energy, nhấn mạnh: “Sự phát triển của các ngành công nghiệp mới không chỉ cần nhiều đồng mà còn phụ thuộc vào tính ổn định của nguồn cung đồng.”

Hệ quả kinh tế và chiến lược giảm rủi ro

Thiếu hụt đồng có thể lan tỏa tới:

1. Chi phí sản xuất tăng, ảnh hưởng đến giá thành ô tô điện, thiết bị điện tử và hạ tầng năng lượng tái tạo.
2. Áp lực lên các chuỗi cung ứng quốc tế, đặc biệt ở các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu đồng.
3. Rủi ro tài chính cho các nhà đầu tư trong lĩnh vực khai thác và chế biến kim loại.

Để giảm thiểu tác động, các nhà hoạch định nên cân nhắc:

• Đa dạng hoá nguồn cung bằng cách đầu tư vào các dự án khai thác mới ở các khu vực tiềm năng.
• Thúc đẩy nghiên cứu vật liệu thay thế và tái chế đồng trong vòng tuần hoàn.
• Xây dựng dự trữ chiến lược và hợp tác đa phương để giảm phụ thuộc vào một vài quốc gia.

Cuối cùng, việc theo dõi chặt chẽ biến động giá và xu hướng công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định thông minh, bảo vệ tăng trưởng bền vững.

Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về cách doanh nghiệp có thể thích nghi với tình hình thiếu hụt đồng.